• Home
  • Redactionele artikelen

Redactionele Artikelen

Deel dit artikel met je vrienden:
Share |

Bestel brochures

Bijdrage van: Dr. M. Cromheecke / Prof. dr. B. van der Lei, Plastisch chirurg / Plastisch chirurg bij Bergman Clinics en Medisch Centrum Leeuwarden / Bergman Clinics, Medisch Centrum Leeuwarden en Universitair Medisch Centrum Groningen

Siliconen, Borstimplantaten en Veiligheid


De vrouwelijke borst speelt een belangrijke rol in de identiteit van het vrouw-zijn. Te groot, te klein, asymmetrisch, geamputeerd,of een aangeboren misvorming - allemaal mogelijke oorzaken van onvrede. De esthetische chirurgie lost is in staat om vormafwijkingen van de borst te verbeteren of te normaliseren. Implantaten worden daarbij veelvuldig gebruikt en al sinds 1962 siliconen implantaten. Siliconen implantaten worden ook bij allerlei andere medische behandelingen toegepast: bijvoorbeeld om een afwijkende kin te corrigeren, als testikel of als gewrichtvervanger in de reumachirurgie.

auteursfoto_M_Cromheecke_Si.jpg
Dr. M. Cromheecke
auteursfoto_B_vanderLei_Sil.jpg
Prof. dr. B. van der Lei

Indicaties van siliconen borstimplantaten

  1. Hypoplasie, d.w.z. in aanleg zijn de borsten altijd klein geweest. Dit betreft meestal beide borsten, maar niet altijd.
  2. Hypotrofie, d.w.z. de borsten hadden vroeger een normaal volume, maar zijn na een aantal zwangerschappen en het geven van borstvoeding ‘ leeg’.
  3. Gevolgen van letsels (bijvoorbeeld brandwonden) of operatie vanwege goedaardige ziekten, bijv. mastopathie.
  4. Na operatie vanwege kwaadaardige ziekten, dus amputatie vanwege borstkanker, hetgeen dikwijls in een verminking resulteert.
  5. Man-naar-vrouw transseksuelen

De operatie wordt altijd gebaseerd op medische of psychologische indicaties. Het doel is de betrokken vrouwen te hulp te komen, wetend dat de operatie in het merendeel der gevallen het zelfvertrouwen en de eigenwaarde sterk verbetert.

Siliconen implantaten en alternatieven

Silicone is een zeer stabiele en weinig reactieve kunststof die al voor 1940 werd ontwikkeld. De buitenwand (of envelop) van alle soorten borstimplantaten is vervaardigd van siliconen. De vullingen kunnen verschillen: siliconengel (al dan niet ‘cohesief’), fysiologische zoutoplossing, hydrogel (polysaccharide in water), methylcellucose in water, en dergelijke. De eerdere vullingsmiddelen van zeewier en soja-olie zijn vanwege complicaties uit de markt genomen.

Alternatieven voor siliconen borstimplantaten zijn:

  • een uitwendige prothese die in de b.h. wordt gedragen of op de huid gelijmd,
  • opvulling van de borsthuid met eigen weefsel van de patiënt, bijvoorbeeld een huidspierlap incl. onderhuids vetweefsel van de buik of van de rug; dit betreft operaties die veel langer duren dan het plaatsen van siliconen implantaten en die meer littekens achterlaten.

Toepassing van siliconen bij de mens

Siliconen_Borstimplantate_1.jpg
Siliconen_Borstimplantate_2.jpg

Er zijn talloze industriële toepassingen van siliconen. Ook in de levensmiddelen- en voedingsindustrie wordt veel van siliconen gebruik gemaakt. Zonder siliconen zou onze wereld er anders uitzien. In de geneeskunde wordt zeer veel gebruikgemaakt van siliconen: in vaste vorm als buizen en slangen voor infuusvloeistoffen, als katheters en drains, en als verpakking van pacemakers en hun geleidedraden; in gelatineuze vorm als vulling voor borstimplantaten, kinimplantaten, testikelimplantaten et cetera. Alleen wanneer vloeibare siliconen de weefsels binnendringen, kunnen plaatselijk problemen optreden, zoals bindweefselreacties en zogenaamde granulaties. Dit kan ontstaan wanneer siliconen borstimplantaten bijvoorbeeld door uitwendig geweld scheuren, maar hoe minder vloeibaar, hoe viskeuzer (‘cohesiever’) de siliconengel, des te geringer is de kans op binnendringen in de weefsels en op de lokale reacties. Sinds 1985 wordt algemeen gebruikgemaakt van een cohesieve gel die niet kan wegvloeien. Het injecteren van dun vloeibare siliconen wordt algemeen afgeraden.

Voorlichting en onderzoek voor operatie

Elke operatieve ingreep moet vanzelfsprekend worden voorafgegaan door onderzoek van de gezondheidstoestand van de patiënt. De plastisch chirurg en de anesthesioloog moeten de medische gegevens van de patiënt en zijn of haar familie kennen om de operatierisico’s te kunnen afwegen. Anderzijds moet de patiënt weten of de plastisch chirurg en het ziekenhuis of de privékliniek betrouwbaar en erkend zijn. Ook in Nederland zijn er minder bonafide privé-klinieken die met hun reclames nietsvermoedende klanten lokken die pas na de behandeling ontdekken dat zij zijn geopereerd door onvoldoende opgeleide dokters of zelfs door artsen die zich ten onrechte voor specialist uitgeven. Natuurlijk staat het iedereen vrij zich ondeskundig te laten behandelen of een behandeling door erkende specialisten te weigeren. Over ongewenste gevolgen of het uitblijven van gewenste gevolgen met eventueel zelfs een fatale afloop, dient men zich dan niet te verbazen. Zoals gezegd, malafide praktijken en klinieken komen helaas in Nederland voor. Men dient zich reeds vóór de consultatie te vergewissen van de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de kliniek die men zich heeft voorgenomen te bezoeken. De huisarts en de specialisten in het ziekenhuis weten die informatie meestal wel te verschaffen. Informeer ook naar het lidmaatschap van de beroepsvereniging (b.v. de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie).

Risico’s, reacties en complicaties

De patiënt wordt geïnformeerd over de risico’s die aan de operatie en de narcose zijn verbonden. Zelfs wanneer de operatie geheel volgens de daarvoor geldende regels door de plastisch chirurg wordt uitgevoerd, bestaat er altijd een mogelijkheid van nabloeding, infectie, ongewenste littekenvorming, verplaatsing van het implantaat, gevoelsstoornis in tepel en tepelhof en omgevende huid, en dergelijke. Elk implantaat lokt een reactie van het lichaam uit, de zogenoemde vreemd-lichaamsreactie. Deze normale reactie bestaat uit de vorming van een littekenkapsel rond het implantaat en gebeurt onder alle normale omstandigheden, dus ook rond bijvoorbeeld een pacemaker. Soms wordt het littekenweefsel dikker met in zeldzame gevallen zelfs kalkafzetting en gevoelige verhardingen. Het kapsel kan schrompelen en de vorm van de borst zo veranderen, dat opnieuw operatie is aangewezen, waarbij het kapsel wordt ingesneden of verwijderd en het implantaat wordt vervangen. De levensduur van een siliconen borstimplantaat is niet te voorspellen.

De buitenwand (envelop) van het implantaat kan scheuren, waardoor de inhoud in de omgevende weefsels kan vloeien wanneer de door het lichaam gevormde littekenkapsel dit toelaat. Kleine moleculen van de vulling kunnen door de wand diffunderen. Omgekeerd kunnen (vloei)stoffen uit de omgevende weefsels het implantaat binnendringen en in bepaalde gevallen van een oudere generatie implantaten namen deze daardoor in volume toe. Dit treedt echter niet op bij siliconengel-gevulde implantaten. Er zijn op dit moment geen duidelijke medische redenen om een cohesief siliconenimplantaat na bepaalde tijd te vervangen. Direct onderhuids contact met vloeibare of dun-gelatineuze siliconen kan een plaatselijke ontstekingsreactie te weeg brengen. Er ontstaat een normale immuunreactie, maar geen immuunziekte zoals reuma.

Natuurlijk kunnen mensen met siliconen-implantaten reuma krijgen of een andere (auto-)immuunziekte, of kanker, maar er bestaat dan geen oorzakelijk verband met de siliconen. Met andere woorden, wanneer een patiënt met siliconen-implantaten reuma krijgt, helpt het verwijderen van de implantaten daartegen niet. Integendeel, de klachten van de patiënt moeten deugdelijk worden onderzocht en een gerichte therapie ingesteld. Volgens de huidige inzichten krijgen evenveel vrouwen met siliconen borstimplantaten ziekten zoals reuma, als vrouwen zonder implantaten.

Omstreeks 1982 verschenen er publicaties die een verband deden vermoeden tussen siliconen borstimplantaten en bepaalde ziekten, zoals chronische vermoeidheid, gewrichtsaandoeningen en zelfs kanker. De Food and Drug Administration (FDA), onderdeel van het Amerikaanse Ministerie van Volksgezondheid, consulteert experts die deze vermoedens niet kunnen bevestigen, maar ook niet weerleggen.

De FDA vindt gegevens over de veiligheid van siliconen onvoldoende, en besluit in januari 1992 de siliconen borstimplantaten alleen voor esthetische vergrotingen te verbieden, merkwaardigerwijs niet voor alle andere indicaties. Veel vrouwen die in hun siliconen borstimplantaten een oorzaak zien van bepaalde ziekten of symptomen waaraan zij lijden, gaan naar de rechter (in de USA). De Amerikaanse fabrikanten van siliconen borstimplantaten vrezen een toename van klachten die ze tot faillissement zal brengen, en kopen de klaagsters af op voorwaarde dat deze afzien van eisen tot strafvervolging: schikking en dus geen schadevergoeding.

Het Amerikaanse National Cancer Institute heeft naar aanleiding hiervan een aantal grote wetenschappelijke studies opgezet. In 2006, 15 jaar later, blijkt dat geen van deze studies aan kan tonen dat vrouwen met siliconenimplantaten een hoger gezondheidsrisico lopen dan vrouwen zonder siliconenimplantaten. Een verband met mogelijke ziekten wordt niet gevonden. Naar aanleiding hiervan heeft in april 2006 de FDA besloten om siliconen implantaten weer toe te staan op de Amerikaanse markt.

Kwaliteitscontrole

De in de Europese Unie op de markt gebrachte implantaten hebben een CE-merk, anders mogen ze niet worden verkocht. Het CE-merk betekent, dat de implantaten steriel zijn, voorzien van stickers waarop allerlei gegevens vermeld, gegarandeerde duur van de steriliteit en dergelijke. De biocompatibiliteit van dit implantaat en de bestanddelen zijn getest, d.w.z. onderzocht op eigenschappen zoals giftigheid voor cellen of organen.

Patiënten die zich wenden tot reguliere ziekenhuizen en bonafide privé-klinieken kunnen ervan uit gaan, dat zij implantaten met een CE-merk krijgen. Zij kunnen er dus vanuit gaan dat hun implantaten veilig zijn. Wanneer ook het ziekenhuis of de privé-kliniek en de behandelend plastisch chirurg zich aan de richtlijnen houden, kunnen de patiënten zich gerust laten opereren. De kans op complicaties zal dan tot een minimum (maar niet tot nul) zijn gereduceerd. In de overgrote meerderheid der gevallen is een gelukkige en dankbare patiënt het resultaat.

Checklist

Algemene vragen

  • Wat kan ik van de implantaten verwachten?
  • Welke alternatieven zijn er?
  • Kan ik mijzelf zonder borsten of met kleine borsten accepteren?
  • Wat zijn de gezondheidsrisico’s: door operatie, door narcose, door het implantaat?

Kosten

  • Welke kosten zijn de aan de operatie, inclusief de implantaten en het verblijf in het ziekenhuis, verbonden?
  • Hoe lang kan ik niet werken, wie compenseert dat?
  • Hoeveel kosten de jaarlijkse controles en het eventueel noodzakelijke röntgenonderzoek?
  • Wanneer opnieuw moet worden geopereerd, wie draagt daarvan de kosten?
  • Moet de ziektekostenverzekeraar op de hoogte worden gesteld?

Vragen betreffende implantaat

  • Welk implantaat moet ik kiezen (envelop, vulling, fabrikant)?
  • Welke alternatieven zijn er voor het beoogde implantaat?
  • Welke voor- en nadelen heeft het beoogde implantaat?
  • Welke informatie wordt door de fabrikant van dit implantaat geleverd?
  • Wat is de vermoedelijke levensduur van het implantaat?

Vragen na de operatie te stellen

  • Krijg ik van de plastisch chirurg een kopie van het operatieverslag?
  • Hoeveel jaar wordt het operatieverslag in het ziekenhuisarchief bewaard?
  • Hoe kan ik mij zelf na de operatie controleren?
  • Hoe vaak moet ik voor controle naar de specialist?

Vragen bij problemen

  • Bij welke symptomen moet ik voortijdig voor controle naar de dokter?
  • Wat moet ik doen, wanneer de vorm en de zachtheid van de borst veranderen of wanneer pijn en gevoelsstoornissen in de borst optreden?
  • Wat moet ik doen in geval van langdurige problemen met mijn gezondheid?

 
 
Wegwijzer van de Medische Esthetiek
Het complete naslagwerk
 
Klinieken
Bekijk alle klinieken.
 
Specialisten
Bekijk alle specialisten.
 
Aanbiedingen
Bekijk alle aanbiedingen.
 
Redactionele artikelen
Medisch specialisten geven achtergrondinformatie over behandelingen.